Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/donateur-niet-beschermd-door-de-overheid/r/OVq6gP2J8FH5YU, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht

Donateur niet beschermd door de overheid

02-09-2026

De ACM gaat niet onderzoeken of goede doelen zich aan het consumentenrecht moeten houden. Het handhavingsverzoek van Stichting Donateursbelangen over opzegdrempels en oneerlijke wervingspraktijken is afgewezen op grond van het prioriteringsbeleid: onderzoek zou te veel capaciteit en middelen kosten. Het bezwaar daartegen is ongegrond verklaard. Uit de recente beantwoording van Kamervragen door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid blijkt bovendien dat het kabinet donateurs buiten het consumentenrecht en buiten het mandaat van de ACM plaatst: een donatie is een gift, geen consumentenkoop. Wie een onterechte incasso ziet of via misleiding is geworven, kan nergens terecht.

"Als je op straat of aan de deur wordt overgehaald om maandelijks te geven, ben je voor het goede doel dat jou werft gewoon een klant. Maar zodra er iets misgaat of opzeggen niet 123 lukt, geven toezichthouders en de overheid niet thuis. De donateur wordt als pinautomaat behandeld, maar staat als consument met lege handen." Jordan van Bergen, Stichting Donateursbelangen.

Waar donateurs op stuiten

De discussie wordt vaak versmald tot privacy. Het gaat om meer dan dat. Wie maandelijks geeft, gaat feitelijk een duurovereenkomst aan en loopt tegen problemen aan die bij een commercieel abonnement tot handhaving zouden leiden:

Werven is verkopen geworden

Fondsenwerving is synoniem geworden aan acquisitie. Commerciële bureaus worden ingezet voor straat-, deur-, telefoon- en onlinemarketing, wat naar schatting 80 tot 180 euro per geworven donateur kost. Het initiatief ligt daarmee niet langer bij de gever maar bij de werver, en de vrijwilligheid van de gift komt onder druk te staan.

Waarom bescherming op zijn plaats is

De bescherming van een burger hangt nu af van het etiket op het product, niet van het gedrag waartegen bescherming nodig is. Dezelfde wervingstechnieken, dezelfde bureaus en dezelfde betaalinfrastructuur leiden bij een abonnement tot toezicht en bij een donatie tot niets. Bij een commercieel bedrijf kan de ACM optreden tegen misleiding aan de deur en tegen opzegdrempels; bij een goed doel ontbreekt dat mandaat.

Wat overblijft is zelfregulering. De ACM verwijst naar het CBF, dat toezicht houdt op ongeveer 700 erkende goede doelen terwijl Nederland zo'n 45.000 ANBI's telt, en dat geen boetes of dwingende sancties kan opleggen. De ACM stelt zelf vast dat zij terugbetaling van onterecht geïncasseerde donaties niet kan afdwingen. Zo wijst het kabinet naar de wet en de ACM, de ACM naar haar prioritering en naar het CBF, en handelt het CBF klachten achter gesloten deuren af, waarbij individuele gevers direct weer worden doorverwezen naar het goede doel waarmee het dispuut plaatsvindt. Wie daartussen valt, vindt nergens gehoor.

Dat de sector wel beweegt, bleek dit jaar: na de Kassa-uitzending van 31 januari 2026 riepen het CBF en branchevereniging Goede Doelen Nederland hun leden intern op om opzeggen net zo eenvoudig te maken als aanmelden. De afspraak daarover bestond al sinds 1 januari 2025 in een eigen CBF-Erkenningsnorm. Dat er beweging is, is winst. Het laat ook zien dat afspraken zonder handhaving traag werken en dat de individuele gever daar niet direct iets aan heeft.

Wat Stichting Donateursbelangen eist

Wij voeren deze discussie langs de formele weg, met een handhavingsverzoek, een bezwaarschrift, consultatiereacties en eigen onderzoek, en blijven in gesprek met goede doelen, de branchevereniging en het CBF. Onze eisen zijn beperkt en uitvoerbaar:

  1. Erkenning van de donateur als consument bij commerciële werving.
  2. Een handhavingsmandaat voor de ACM bij commerciële werving van giften en het opzeggen van een donateurschap.
  3. Schrappen van de uitzonderingspositie voor goede doelen bij de afkoelperiode (colportage).
  4. Verplichte toepassing van de 'eenvoudig opzeggen'-regel voor alle doorlopende machtigingen.
Zolang dit niet is geregeld, blijft de uitkomst dezelfde: de donateur is vogelvrij verklaard en op bescherming van de overheid hoeft hij niet te rekenen. Dat is een keuze van de wetgever, en die keuze kan de wetgever herstellen.

Bronnen

Bijlage(n)

-

Jordan van Bergen

Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen

"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."

Terug naar alle blogitems

Media lightbox dialog. Press left and right arrow keys to navigate, Home key to go to the first item, and End key to go to the last item.