Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/donateurs-werven-in-seniorencomplexen-incident-of-structureel-probleem/r/aJM695KME34UYc, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht

Donateurs werven in seniorencomplexen: incident of structureel probleem?

straatwerving

20-08-2026

Recent berichtte krant De Stentor over een incident in een seniorencomplex in Twello. Een fondsenwerver van de Leprastichting ging daar langs de deuren met een tablet om bewoners te overtuigen een doorlopende machtiging af te geven. Dit terwijl werving onder kwetsbare groepen, en expliciet in verzorgings- en seniorencomplexen, volgens de regels niet is toegestaan. Hoewel het betrokken goede doel het incident betreurt en de werver op non-actief heeft gesteld, legt deze casus een veel dieper liggend en terugkerend probleem bloot.

Als reactie op dit soort situaties klinkt vanuit de sector steevast dezelfde respons: het is een 'incident', de case is gesloten en achter gesloten deuren vindt overleg plaats tussen toezichthouder CBF, branchevereniging Goede Doelen Nederland en het betreffende goede doel.

Maar is de case daarmee wel echt gesloten? En waarom leidt dit soort praktijken in de praktijk steeds opnieuw tot dezelfde discussie?

Het verschil tussen sectorcontrole en daadwerkelijke donateursbescherming

Het incident in Twello onderstreept precies het fundamentele verschil tussen de zelfgereguleerde sectorcontrole en de rol die Stichting Donateursbelangen vervult.

🏛️ Traditionele Sectorcontrole (CBF & Goede Doelen Nederland)

Focus: gericht op vertrouwen IN goede doelen bouwen
Inrichting: zelfregulering, keurmerken en interne sectornormen
Belang: wervingsresultaat en sectorbelangen staan centraal
Aanpak: klachten en incidenten worden vaak achter gesloten deuren afgehandeld

--- versus ---

💙 Stichting Donateursbelangen

Focus: richt zich primair en direct op het beschermen van de RECHTEN van de donateur
Inrichting: 100% onafhankelijk van zelfgereguleerde sector- en wervingsbelangen
Belang: de donateur als volwaardige consument met recht op privacy, autonomie en eerlijke werving
Aanpak: publieke belangenbehartiging, transparantie en verantwoording richting de gevers

Zelfregulering niet altijd effectief

Toezichthouder CBF toetst of goede doelen voldoen aan interne sectornormen en de Code Fieldmarketing. Zodra er een melding binnenkomt, gaat het CBF in gesprek met de melder en het goede doel om de kwestie "op te lossen".

Het probleem met deze vorm van zelfregulering is dat het systeemgericht blijft. Er ontstaat een 'grijs gebied' waarin grenzen worden opgezocht om zoveel mogelijk donaties op te halen. Zodra het misgaat, trekt het goede doel het boetekleed aan, wordt er gesproken over een 'incident' en gaat de werving op straat en aan de deur op exact dezelfde manier door.

Afhandeling achter gesloten deuren schaadt het publieke vertrouwen

Wanneer een overtreding achter de schermen wordt besproken en "opgelost", tast dat de transparantie aan. Gevers en donateurs horen zelden wat de concrete consequenties zijn of welke garanties er worden geboden dat ditzelfde gedrag niet bij een volgend seniorencomplex herhaald wordt.

Stichting Donateursbelangen pleit er juist voor dat toezicht helder en publiekelijk wordt uitgelegd. Gevers hebben er recht op om te weten hoe toezichthouders optreden en welke afspraken worden gemaakt wanneer normen worden overschreden.

De donateur als rechthebbende en consument

In de traditionele visie van de wervingssector wordt doneren vaak gezien als een gunst, waarbij het behalen van wervingsresultaten vooropstaat. Stichting Donateursbelangen benadert de gever daarentegen als een consument met duidelijke rechten:

Recht op autonomie en privacy: geen onnodige druk aan de deur, niet meerdere keren doorvragen wanneer iemand twijfelt en geen werving onder kwetsbare doelgroepen.
Recht op eerlijke en transparante werving: heldere regels die niet breed voor interpretatie vatbaar zijn.
Recht op eenvoudig opzeggen: stopzetten van je donatie en klantrelatie moet net zo makkelijk zijn als donateur worden, zonder barrières of noodzakelijke retentiegesprekken.

Consumentenrecht stopt bij de donatie: de overheid verklaart de gever vogelvrij

Waar je als consument bij de aankoop van een abonnement of product kunt terugvallen op wettelijke bedenktijden, dwingende opzegregels en strak toezicht door de Autoriteit Consument & Markt (ACM), geldt dat niet voor een gift. Uit recente antwoorden van de overheid op Kamervragen blijkt namelijk dat de staatssecretaris donateurs formeel buiten het consumentenrecht en de ACM laat vallen. De redenering? Een donatie is een gift, geen consumentenkoop, en daarmee heeft een donateur volgens de wetgever geen recht op consumentenbescherming.

Met deze opstelling verklaart de overheid donateurs in de praktijk vogelvrij:

Geen wettelijke consumentenbescherming: de ACM handhaaft niet bij doordringende of misleidende werving aan de deur of telefoon, simpelweg omdat er een gebrek is aan een wettelijk mandaat voor giften.
Overgelaten aan zelfregulering: de overheid schuift de verantwoordelijkheid volledig door naar de sector zelf en het CBF. Het CBF heeft echter geen wettelijk mandaat om boetes op te leggen of dwingende juridische sancties te treffen voor de bescherming van de gever. Maar 700+ van 45.000 ANBI's zijn onderworpen aan de normen binnen de zelfregulering.
Juridisch vacuüm: gevers moeten zich proberen te beroepen op algemene regels zoals de AVG of de Reclame Code, terwijl grote wervingsmachines ondertussen de grenzen opzoeken.

Het resultaat is een scheve verhouding: de wervingsindustrie gebruikt professionele verkooptechnieken en abonnementenstructuren (duurovereenkomsten via doorlopende machtigingen), maar zodra er iets misgaat, trekt de overheid haar handen er vanaf en verschuilt de sector zich achter 'incidenten' en gesloten deuren. Stichting Donateursbelangen strijdt er daarom voor dat een gever tóch de rechten en bescherming krijgt die elke consument verdient.

Onze 4 pijlers in de praktijk

Waar brancheverenigingen en keurmerken vooral 'vertrouwen in de sector' proberen te bewaken, zet Stichting Donateursbelangen vier actieve pijlers in om de positie van de gever te versterken:

Informeren:het inzichtelijk maken van de sector via een kennisbank en cijfers en jaarrekeningen van goede doelen lees- en begrijpbaar maken voor gevers.
Monitoren (waakhond): proactief onderzoeken en testen van wervingspraktijken (zoals de gang van zaken in Twello), opzegbarrières en datagebruik.
Richting geven: het stimuleren van ethische werving via initiatieven zoals De Donateursbelofte, waarbij goede doelen zich expliciet verbinden aan respectvolle communicatie en transparantie. Daarnaast blijvend samenwerken met de zelfgereguleerde goededoelensector waarbij samen met CBF en Commissie Normstelling gekeken wordt hoe deze donateursbescherming goed verwerkt te krijgen in de normen.
Belangenbehartiging: het actief vertegenwoordigen van het donateursperspectief in de media en het publieke debat, en het uitdagen van goede doelen en toezichthouders wanneer donateursrechten in het geding zijn.

Conclusie: waarom deze case nog níét gesloten is

Een incident afdoen als een foutje van een individuele werver en de zaak achter gesloten deuren afhandelen voorkomt niet dat dezelfde situatie zich morgen ergens anders herhaalt. Goede doelen willen de wereld beter maken, maar moeten daarin ook hun eigen maatschappelijk en ethisch kompas bewaken. Als goed doel blijf je immers altijd eindverantwoordelijk voor de werving die in jouw naam plaatsvindt.

Stichting Donateursbelangen blijft zich als enige onafhankelijke organisatie zich 100% vanuit het donateursperspectief inzetten om de balans tussen grote wervingsmachines en de individuele donateur te herstellen. Want geven moet altijd een bewuste, vrijwillige keuze blijven, zonder tegenprestatie en op de voorwaarden van de gever.

Bronnen:

Bijlage(n)

Jordan van Bergen

Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen

"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."

Terug naar alle blogitems