Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/waarom-een-goed-doel-niet-de-executeur-van-je-erfenis-moet-zijn/r/Sp3jL2yvsk76Nb, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht

Waarom een goed doel niet de executeur van je erfenis moet zijn: Het gaat om erkenning, niet alleen om geld

nalatenschappen

17-08-2026

Steeds meer Nederlanders kiezen ervoor om (een deel van) hun nalatenschap te schenken aan een goed doel. Geld volgt immers het hart. Goede doelen ontvangen hierdoor een groeiend aandeel van hun inkomsten uit erfenissen, wat fantastisch is voor de maatschappelijke impact die zij realiseren. Toch ontstaat er regelmatig frictie wanneer een goed doel niet alleen als begunstigde (erfgenaam of legataris) in het testament wordt opgenomen, maar ook wordt aangewezen als executeur, de partij die de erfenis feitelijk moet afwikkelen.

In de nieuwste editie van Het Register (augustus 2026, nummer 4, p. 39), het vakblad voor belastingadviseurs, benadrukt Nancy de Haas RB (lid van de RB-commissie Estateplanning) een cruciaal inzicht over deze praktijk:

"Conflicten gaan over erkenning, informatie en regie, niet alleen over geld."

Maar waarom leidt de rol van een goed doel als executeur zo vaak tot spanningen, en welke praktijken spelen hier op de achtergrond?

1. Het 'ontzorg-argument': Hoe goede doelen de regie naar zich toetrekken

In de praktijk zien we regelmatig dat sommige goede doelen tijdens wervingsgesprekken met erflaters actief aanbieden om het executeurschap op zich te nemen. Dit wordt op geraffineerde wijze gebracht onder het mom van "ontzorgen": "U hoeft uw nabestaanden niet te belasten met de rompslomp, wij regelen alles voor u."

In werkelijkheid zorgen instellingen er op deze manier voor dat zij dubbele controle krijgen: ze worden niet alleen erfgenaam, maar trekken ook de volledige afwikkeling en regie naar zich toe. Voor een erflater klinkt dit sympathiek en geruststellend, maar voor de achterblijvende familieleden pakt het vaak heel anders uit.

2. Gebrek aan juridische kennis en de zakelijke afwikkelaar

Wat erflaters zich vaak niet realiseren, is dat veel goede doelen helemaal niet beschikken over de benodigde juridische expertise en praktijkkennis om een complexe nalatenschap correct af te wikkelen.

Het afwikkelen van een erfenis omvat immers veel meer dan alleen het opvragen van banksaldi:

Het ontruimen van een woning en verdelen van persoonlijke bezittingen met emotionele waarde.
Het correct toepassen van het erfrecht, fiscaal recht en afwikkelingsprotocollen.
Het onderhouden van communicatie met vaak geëmotioneerde nabestaanden.

Wanneer een organisatie zonder de juiste vak- en mensenkennis toch de rol van executeur claimt, ontstaat er een kille en juridisch gebrekkige afhandeling. De instelling stuurt puur op het maximaliseren van de financiële opbrengst voor de eigen missie, wat bij de familie overkomt als koud, distant en incompetent.

'Executeur' is in Nederland geen beschermd beroep. Dit betekent dat er juridisch en wettelijk geen specifieke opleidingseisen, instapeisen of beschermde titelvoorwaarden zijn vastgelegd om als bedrijf of zelfstandige op te treden als executeur bij een erfenis. Aansluiting bij NOVEX biedt consumenten, erflaters en erfgenamen aantoonbaar meer zekerheden dan het inschakelen van een willekeurige, ongebonden partij of organisatie. Tegelijkertijd is belangrijk om te begrijpen dat dit een vorm van zelfregulering is en geen zekerheden biedt.

3. Erkenning, informatie en regie vs. het financiële belang

Familieleden en nabestaanden zijn tegenwoordig mondiger en erfenissen worden gemiddeld groter. Conflicten rondom nalatenschappen ontstaan zelden puur over de vraag wie hoeveel euro krijgt. Ze ontstaan door:

Informatiegebrek: Niet weten wat er gebeurt of geen openheid krijgen over beslissingen.
Gebrek aan erkenning: Het negeren van de emotionele en symbolische waarde van familiebezit of herinneringen.
Het verlies van regie: Nabestaanden die zich buitenspel gezet voelen door een institutionele executeur.

Als een goed doel als alleenheersend executeur optreedt, ontstaat snel het beeld dat de organisatie "alleen op het geld uit is", terwijl de emotionele behoeften van de nabestaanden naar de achtergrond verdwijnen. Dit schaadt niet alleen de onderlinge verhoudingen, maar beschadigt ook het publieke vertrouwen in de gehele filantropische sector.

4. Hoe moet het dan wel? Mede-erfgenamen of onafhankelijke executeurs

Nancy de Haas adviseert in Het Register om de uitvoering van een testament niet via de ANBI-instelling te laten lopen, maar via mede-erfgenamen of een onafhankelijke professionele executeur.

Kies voor een eenvoudige vorm: Laat het goede doel opnemen via een legaat (een vast bedrag of specifiek goed) of als erfgenaam, maar laat de praktische afwikkeling over aan vertrouwde personen of een neutrale specialist (zoals een notaris of gecertificeerd executeur).
Laat je niet misleiden door 'gratis' afwikkeling: "Ontzorgen" door een goed doel kan onder aan de streep meer kosten op het vlak van verstoorde familierelaties en ondeskundige afhandeling.
Transparantie tijdens het leven: Voorkom verrassingen. Bespreek filantropische wensen tijdig met de familie en leg de beweegredenen vast (bijvoorbeeld in een considerans bij het testament).

Conclusie

Goede doelen spelen een onmisbare rol in onze samenleving, en nalaten aan een goed doel is een prachtig gebaar. Maar door een goed doel onder de noemer van 'ontzorgen' ook de rol van executeur te geven, worden zakelijke belangen, juridische ondeskundigheid en emotionele familierelaties op een schadelijke manier doorkruist.

Door de regie en afwikkeling neer te leggen bij mede-erfgenamen of een onafhankelijke professional, blijft het goede doel wat het hoort te zijn: een dankbare ontvanger die met respect voor de erflater én de nabestaanden het geschonken vermogen omzet in maatschappelijke impact.

Bijlage(n)

Jordan van Bergen

Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen

"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."