Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/tekortkomingen-in-toezicht-op-goede-doelen/r/CdbMxcHPEHcFnb, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht
Onderzoek onthult: Tekortkomingen in toezicht op goede doelen
- onderzoek
20-05-2025
Stichting Donateursbelangen heeft een onderzoeksrapport gepubliceerd over het toezicht op goede doelen in Nederland. Het onderzoek, uitgevoerd tussen 2022 en 2025 en op basis van 1.000+ meldingen, onthult tekortkomingen bij toezicht op goede doelen. De huidige toezichthouders wordt opgeroepen het toezicht op goede doelen te verbeteren zodat het vertrouwen van donateurs in goede doelen zal toenemen.
Vrijwillig toezicht op goede doelen
Nederland kent geen officieel toezichtsorgaan op goede doelen. Non-profitorganisaties die fiscale voordelen voor donateurs en de eigen non-profitorganisatie willen ontvangen kunnen vrijwillig de ANBI-status bij de belastingdienst aanvragen. Daarnaast kunnen non-profitorganisaties zich vrijwillig laten toetsen door het CBF, via zelfregulering.
Toezichthouders kijken weg op het moment dat handhaven nodig is
Het onderzoeksrapport geeft inzage hoe toezichthouders goede doelen en overige toezichthoudende organen wegkijken op het moment dat de belangen van gevers in het geding komen. Dit betekent niet per se dat zij hun werk volledig nalaten of onverschillig zijn, maar dat zij in bepaalde situaties onvoldoende optreden of niet de juiste prioriteiten stellen. Het gaat hier om een structureel tekort aan daadkracht, mandaat of focus vanuit het donateursperspectief. Toezichthouders, zoals en onder andere het CBF, ACM, ANBI-team belastingdienst en de AP, treden vaak niet adequaat op wanneer de belangen van donateurs geschaad worden.
Belangrijkste bevindingen
Wanneer gevers in bepaalde gevallen daadwerkelijk aan de deur misleid worden, hun privacy wordt geschonden of het opzeggen van een donateurschap onnodig moeilijk wordt gemaakt voelen donateurs zich niet goed beschermd. Toezichthouders blijven vaak stil of treden niet effectief op. Dit wordt in het rapport niet als moedwillig falen gepresenteerd, maar als een zorgwekkende tekortkoming in het huidige systeem van toezicht en zelfregulering. Ook het ANBI-team van de belastingdienst lijkt weg te kijken zodra een instelling de fiscale ANBI-status heeft verloren door intrekking terwijl donateurs met vragen achterblijven. Wat is er aan de hand bij deze non-profitorganisatie? Zijn mijn donatiegelden wel goed besteed? Vragen waarop donateurs moeilijk tot geen antwoorden kunnen vinden of krijgen op dit moment.
Beter toezicht
Stichting Donateursbelangen dringt aan op een verbetering van het toezichtsysteem. "Het is tijd voor een evenwichtiger en effectiever toezicht waarbij de belangen van donateurs en het publieke belang centraal komen te staan," zegt Jordan van Bergen, directeur-bestuurder van de stichting. "We moeten het vertrouwen in de goededoelensector versterken door transparantie en verantwoording te verbeteren, ook vanuit toezichthouders."
Aanbevelingen
- Strengere normen en betere handhaving
- Introduceer harde normen waaraan voldaan moet worden en biedt toezichthouders meer bevoegdheid om boetes op te leggen.
- Versterk de onafhankelijkheid en geloofwaardigheid van het toezicht
- Verminder de invloed van brancheorganisaties.
- Geef donateurs en onafhankelijke partijen meer inspraak.
- Ben transparant over hoe normen worden vastgesteld en gehandhaafd.
- Informeer donateurs beter wanneer er iets schort
- Nu kijken toezichthouders weg zodra een keurmerk of de ANBI-status ingetrokken wordt. Op dit soort momenten geldt dat juist extra toezicht noodzakelijk is naast het informeren van donateurs wat er aan de hand is.
Het onderzoeksrapport
Het volledige onderzoeksrapport is online op te vragen en te downloaden, zie: https://www.donateursbelangen.nl/onderzoeksrapport-detail?recordId=g7EK4zQMBLOLaD voor meer informatie, of:
- Lees het onderzoeksrapport direct online
- Download de PDF versie van het onderzoeksrapport.
Bijlage(n)
-
Jordan van Bergen
Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen
"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."
Terug naar alle blogitems