Leesbare kopie van https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/onderzoeksrapport-plaatsen-tracking-cookies-door-non-profitorganisaties/r/5huJxCTpUOREg9, gemaakt voor AI-agents en crawlers. Overzicht

Onderzoeksrapport: Plaatsen Third Party tracking Cookies door Non-Profitorganisaties zonder toestemming vooraf

16-07-2024

  1. Aanleiding onderzoek

In de huidige digitale samenleving is privacy een belangrijk onderwerp. Steeds meer mensen maken zich zorgen over het vastleggen van hun online persoonsgegevens en hoe deze worden gebruikt. Non-profitorganisaties, die vaak worden gezien als de goeden in de wereld, blijken vaak Third Party tracking cookies te plaatsen zonder expliciete toestemming van de gebruikers.

In 2022 heeft Stichting Donateursbelangen zo’n 200 donatiemodules op websites van goede doelen getest en hier een rapport over geschreven, zie: https://www.donateursbelangen.nl/blogitem/privacy-onderzoek-goede-doelen-eenmalig-online-doneren/r/recg3VlHKX22QSOVZ

Op basis van dit onderzoek en de resultaten is Stichting Donateursbelangen genomineerd geweest met 5 andere partijen voor de Nederlandse Privacy Awards 2023. Zie: https://privacyfirst.nl/artikelen/genomineerden-nederlandse-privacy-awards-2023-bekend/. Tijdens dit onderzoek zagen we al dat er tracking cookies gezet werden voordat een bezoeker of donateur toestemming geeft dat deze tracking cookies gezet mogen worden. Desondanks hebben we dit destijds buiten dit onderzoek gehouden maar besloten hier op een later tijdstip uitgebreider onderzoek naar te doen.

Gedurende de jaren 2022 en 2023 hebben een paar donateurs en bezoekers van de websites van goede doelen bij Stichting Donateursbelangen gemeld dat ze zagen dat er tracking cookies gezet werden voordat ze toestemming konden verlenen.

Op basis van bovenstaande heeft Stichting Donateursbelangen als eerste in augustus 2023 KWF op de hoogte gebracht dat er third party tracking cookies gezet worden voordat bezoekers/donateurs toestemming hebben verleend (zie punt 2 signalering in dit onderzoeksrapport). Op het moment dat er een massaclaim opgestart is tegen Adobe door Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN), zie: https://adobe.jestaattekoop.nl geldt dat we opnieuw de website van KWF bekeken hebben en ook deze tracking cookies van Adobe, voordat er toestemming is verleend, gezet werden. We hebben aan de bel getrokken door het nogmaals te melden bij KWF en op basis daarvan heeft KWF besloten deze tracking cookie van Adobe te verwijderen maar de overige tracking cookies nog steeds te zetten zonder dat er toestemming is verleend.

Dit roept vragen op over ethiek en naleving van de wetgeving, met name de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Op basis hiervan hebben wij besloten een steekproef te houden onder 62 CBF-Erkende goede doelen. Bij de eerste analyse bleken 52 van de 62 onderzochte CBF-Erkende goede doelen third party tracking cookies te zetten voordat er toestemming is verleend, dat is maar liefst 84%. Het onderzoek betreft specifiek Third Party Cookies die zonder toestemming gezet worden.

Wat zijn Third Party Cookies?
Wanneer je een website bezoekt dan kun je een Cookie melding verwachten. Dan volgt er een keuze welke informatie mag worden opgeslagen en/of gedeeld. Een Cookie is een stukje code dat extra functionaliteit toevoegt aan een website. Wanneer het een First Party Cookie betreft dan is de bron hetzelfde domein als de website die bezocht wordt. Wanneer de code vanuit een ander domein komt spreekt men van Third Party Cookies ofwel code die van een externe server afkomstig is.

Dit onderzoeksrapport heeft als doel om duidelijk te maken waarom een en ander onderzocht is en inzicht te bieden in hoe non-profitorganisaties een en ander doen en welke gevolgen dit heeft voor de gebruikers.

Plan van aanpak onderzoek plaatsen Third Party tracking Cookies door Non-Profitorganisaties
Het onderzoek is uitgevoerd in vier fasen tussen 2022 en augustus 2024:

  1. Aanleiding onderzoek: Zie hierboven.
  2. Signalering naar non-profits en CBF: We hebben sinds augustus 2023 bepaalde non-profitorganisaties op de hoogte gebracht van onze constateringen en daarna het CBF, de vrijwillige zelfgereguleerde toezichthouder op CBF-Erkende goede doelen.
  3. Aanpak & Dataverzameling: Een selectie van 62 non-profitorganisaties is onder de loep genomen. We hebben hun websites bezocht en geanalyseerd of er tracking cookies zonder toestemming werden geplaatst.
  4. Analyse, Interpretatie en conclusie: De verzamelde data zijn geanalyseerd om patronen te identificeren en conclusies te trekken over de naleving van de AVG door deze non-profitorganisaties.

2. Signalering naar non-profits en CBF
Via onderstaande tijdlijn kunnen we melden dat een en ander op de volgende manieren gesignaleerd is door Stichting Donateursbelangen en hoe hier door de verschillende partijen op is gereageerd:

3. Aanpak & Dataverzameling

Aanpak
Hoe kan een en ander gecontroleerd worden?

Waarom deze aanpak?
Mozilla (Firefox browser) gebruikt tracking sites lijsten, naast Microsoft (Edge browser) die zijn ontwikkeld door Disconnect, dit is de link: https://disconnect.me/trackerprotection die een en ander uitlegt en waar de definitie te vinden is die uitlegt wanneer het om tracking sites gaat.

Grote bekende partijen zoals Microsoft (Edge browser), zie: https://blog.disconnect.me/microsoft-edge-turns-tracking-prevention-powered-by-disconnect-on-by-default/ en Mozilla (Firefox browser), zie: https://blog.disconnect.me/disconnect-now-powers-private-browsing-mode-on-firefox/ gebruiken als basis om gebruikers van hun internet browser te beschermen tegen tracking websites de oplossing van Disconnect.

Naast Microsoft en Mozilla hanteert Stichting Donateursbelangen deze Disconnect tracking oplossing en uitleg om te controleren of goede doelen tracking oplossingen gebruiken waarbij dit in de steekproef door middel van Mozilla Firefox internet browser is uitgevoerd.

Een voorbeeld
Datum: 16-07-2024

In het webinar Datagedreven marketing in 2024: zo doe je dat van De Nieuwe Zaak, zien en te beluisteren via onderstaande link
https://de-nieuwe-zaak.webinargeek.com/webinar/replay/i2l_mA0BjcIsACkVBFFSoD7Z8fp4yvHatDwnc_vF-Sc/
wordt vanaf 36 minuten en 45 seconden de vraag beantwoord of goede doelen de privacy schenden als ze tracking cookies zetten voor toestemming.

Dataverzameling
Op basis van bovenstaand voorbeeld zijn alle 62 CBF-Erkende goede doelen websites in de steekproef getest.

Stichting Donateursbelangen heeft in eerste instantie 62 CBF-Erkende goede doelen onderzocht en deze vastgelegd in een open database. 52 CBF-Erkende goede doelen bleken bij een eerste controle tracking cookies voordat toestemming werd verleend te zetten. Na 120 dagen is de controle herhaald en bleken er nog 49 CBF-Erkende goede doelen tracking cookies voordat toestemming werd verleend te zetten. In de signalen aan het CBF is vastgelegd om welke goede doelen het ging. De dataverzameling laat op dit moment alleen die goede doelen zien die nog steeds tracking cookies voordat er toestemming is verleend zetten, zie:
https://airtable.com/appzh2U4Vzu7MYk8G/shrRlh7cdPxFmImBL/tblA4DmdmY4w1sURg

Op 16-07-2024 heeft Stichting Donateursbelangen een hernieuwde controle op eerder gecontroleerde URL’s uitgevoerd (de donatiemodule url). In sommige gevallen (b)leek dat bepaalde goede doelen geen tracking cookies meer zetten voordat toestemming is verleend maar dat was alleen het geval bij de donatiemodule en dan alsnog niet bij de URL van de website van het goede doel. Wij doen nu een dubbele controle op donatiemodule URL en homepage/website URL en indien 1 van de 2 tracking cookies plaatst voordat er toestemming is verleend laten wij deze goede doelen in de onderzoeksdatabase staan alszijnde een goed doel dat voordat toestemming is verleend tracking cookies plaatst. Op dit moment geldt dat na meer dan 200 dagen nog 47 van de 52 goede doelen die bij het 1e onderzoek tracking cookies zetten dit nog steeds doen ondanks alle aandacht hiervoor vanuit het CBF. Wij vinden dat toezichthouders ook moeten optreden en handhaven en dat is tot nu toe niet het geval geweest.

4. Analyse, interpretatie en conclusie
Uit het onderzoek van Stichting Donateursbelangen bleek in eerste instantie dat 52 van de 62 onderzochte CBF-Erkende non-profitorganisaties tracking cookies plaatst zonder expliciete toestemming van de gebruiker. Deze cookies variëren van functionele cookies tot meer intrusieve tracking cookies die gedrag op meerdere websites volgen. Een veelvoorkomende opmerking, ook van de toezichthouder CBF, is dat organisaties zich niet bewust lijken te zijn van de volledige impact van hun cookiebeleid. Door het onderzoek van Stichting Donateursbelangen hoort te gelden dat non-profits hier niet langer mee wegkomen, ondanks dat ze goed doen. Het CBF zou samen met de AP hiertegen moeten gaan optreden. Non-profits lijken zich te beroepen op verouderde interpretaties van de wetgeving. Bij de laatste controle op 16 juli 2024, meer dan 200 dagen na de initiele steekproef geldt nog steeds dat 47 CBF-Erkende goede doelen voordat er toestemming is verleend tracking cookies plaatsen.

Daarnaast werd geconstateerd dat sommige organisaties weliswaar een cookiebanner tonen, maar dat deze vaak misleidend is. Gebruikers worden niet altijd duidelijk geïnformeerd over het type cookies dat wordt geplaatst en de mogelijke gevolgen daarvan. Welke button nu wat doet was ook vaak niet duidelijk. In enkele gevallen bleken cookies al actief te zijn voordat gebruikers überhaupt de mogelijkheid hadden om hun toestemming te geven en het gebruik van dark patterns was eerder de standaard dan uitzondering. Ook hier zijn de non-profits op aangesproken en geldt dat door dit onderzoek van Stichting Donateursbelangen de brancheorganisatie voor fondswervende instellingen, Goede Doelen Nederland, 2 workshops voor haar leden heeft georganiseerd waarin duidelijk werd gemaakt dat dark patterns niet toegestaan zijn en dat de mogelijkheid tot het weigeren van cookies altijd geboden moet worden. Ondanks de aandacht vanuit het CBF en GDN geldt dat de gecontroleerde CBF-Erkende non-profitorganisaties hun leven rondom het waarborgen van de privacy van haar bezoekers en donateurs niet beteren.

Dit onderzoeksrapport benadrukt de noodzaak voor non-profitorganisaties om hun cookiebeleid te herzien en meer transparantie en naleving van de AVG te waarborgen. Het is essentieel dat deze organisaties hun gebruikers serieus nemen en hun privacy respecteren. Hierdoor kunnen ze vertrouwen met hun gevers opbouwen en hun maatschappelijke doelstellingen uiteindelijk effectiever bereiken.

First party cookies
Stichting Donateurs wil via dit onderzoeksrapport ook delen dat het ernaar uitziet dat op termijn third-party cookies gaan verdwijnen en dat organisaties over gaan stappen op first party cookies. Dit klinkt als een vooruitgang maar is dit zeker niet. Daar waar je als gebruiker/donateur bij third-party cookies vanuit je browser, client-side, nog kunt volgen wat er gebeurt geldt bij first-party cookies dat dit server-side plaatsvindt waarbij je als gebruiker geen idee meer hebt met welke partijen al jouw data, klikgedrag, browser instellingen, gebruikt apparaat, persoonsgegevens, etc. gedeeld worden.

Wij constateren dat in de goededoelensector er al veel externe internet marketingbureaus een klant-en-klare oplossing bieden om onder de radar te gaan en gebruik te gaan maken van first-party cookies zodra er gehandhaafd en opgetreden gaat worden.

_Update 31 juli 2024: Op basis van een hernieuwde controle na gevraagde uitleg door de Zonnebloem geldt dat de Zonnebloem op OKAY is gezet. Wij doen hierover bij Mozilla Firefox navraag waarom zij de consent cookie van cookiebot blokkeren als een third party cookie waarvoor eerst toestemming gegeven moet zijn/worden, zie: https://support.mozilla.org/en-US/questions/1455593 _

Bijlage(n)

-

Jordan van Bergen

Directeur-bestuurder Stichting Donateursbelangen

"Dit blogitem is geschreven door een mens waarbij de inhoud mogelijk gedeeltelijk is verbeterd en aangevuld door en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI)."

Terug naar alle blogitems

Media lightbox dialog. Press left and right arrow keys to navigate, Home key to go to the first item, and End key to go to the last item.